آفت دهان (زخم کنکر) ممکن است کوچک و موقتی باشد، اما آزاردهنده است. این زخمها که (اغلب) کوچک هستند، قطعاً باعث ناراحتی و اذیت شما خواهند شد، اما خوشبختانه معمولاً در عرض چندین هفته و خودبهخود بهبود مییابند.
در حالی که میتوانید تقریباً مطمئن باشید که آنها حداکثر بعد از چند هفته برطرف خواهند شد، اما شاید بخواهید برای درمان سریعتر آنها از درمانهای خانگی کمک بگیرید و از شر عوارضی که این مشکل با خود به همراه دارد راحت شوید. در ادامه با آفت دهان، دلیل آن و 14 روش درمان خانگی آفت دهان آشنا خواهید شد.
آفت دهان چیست؟
آفت دهان (اولسر آفتوس یا استوماتیت آفتی)، زخمهای کوچک و دردناکی هستند که در داخل دهان ایجاد میشوند. ممکن است روی زبان یا لایههای داخلی گونهها، لبها و داخل گلو به وجود بیایند. آنها اغلب سفید، خاکستری یا زرد رنگ هستند و دورشان قرمز است.
آفت دهان رایجترین ضایعه در دهان است و حدود 25% افراد را درگیر میکند.
چندین نوع آفت دهان (زخم کنکر) وجود دارد که عبارتند از:
آفت دهان جزئی
این نوع آفت ممکن است 3 الی 4 بار در سال رخ دهد. اغلب در افراد 10 تا 20 ساله دیده میشود. اندازهی آنها کمتر از 1 سانتیمتر بوده و در عرض یک هفته و بدون باقی ماندن اسکار بهبود مییابد.
آفت دهان بزرگ
این نوع کمتر رایج دارد. زخم این نوع بزرگتر است و ممکن است تا 2 هفته باقی بماند. اغلب بعد از بهبود یافتن باعث ایجاد اسکار خواهند شد و جای آنها باقی خواهد ماند.
آفت دهان هرپتی فرم
این نوع نادر است و به صورت خوشهای از زخمهای کوچک بروز پیدا میکند. معمولاً در عرض 1 هفته بهبود مییابند.
دلایل و عوامل خطر آفت دهان
پزشکان نمیدانند دقیقاً چه عاملی باعث بروز آفت دهان و لثه میشود.
عواملی که ممکن است باعث ایجاد زخمهای کوچک و جزئی شوند عبارتند از:
- استرس
- آسیب به بافت در اثر تیزی دندان یا وسایل دندانپزشکی
- خوراکیهای خاص مانند: مرکبات و میوهها و سبزیجات اسیدی (مانند لیمو، پرتقال، آناناس، سیب، انجیر، گوجهفرنگی و توتفرنگی)
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن
- حساسیت به مادهای در غذا، خمیردندان یا دهانشویه
- هلیکوباکتر پیلوری (باکتری که باعث زخم معده میشود)
عواملی که ممکن است باعث آفت دهان بزرگ شوند عبارتند از:
- بیماری زمینهای مانند ضعف سیستم ایمنی، HIV و ایدز (AIDS)، لوپوس و بیماری بهجت
- مشکلات تغذیهای مانند کمبود ویتامین B12، روی (زینک)، فولیک اسید یا آهن
- بیماریهای دستگاه گوارش مانند سلیاک یا کرون
- زنان بیشتر از مردان به آفت دهان مبتلا میشوند.
- استعداد ابتلا به آفت دهان میتواند موروثی باشد و این مشکل نسل به نسل منتقل خواهد شد.
درمان خانگی آفت دهان
همانطور که گفته شد آفت دهان به احتمال زیاد در عرض چند هفته برطرف خواهد شد، اما این امر به این معنا نیست که افراد به دنبال راههایی برای تسریع روند درمان آن نباشند. درمانهایی هستند که میتوانید در منزل خودتان برای تسریع روند بهبودی انجام دهید و عبارتند از:
پودر آلوم (زاج)
پودر آلوم از سولفات آلومینیوم پتاسیم تشکیل شده است. این پودر اغلب برای نگهداری مواد غذایی و تهیهی ترشی استفاده میشود. آلوم دارای خاصیت جمعکنندهگی بوده و میتواند کمک کند تا بافت جمع شده و آفت دهان خشک شود.
روش استفاده:
- با مخلوط کردن پودر آلوم و یک قطره آب، خمیری تهیه کنید.
- خمیر را روی آفت دهان قرار دهید.
- اجازه دهید حداقل 1 دقیقه بماند.
- دهان را به خوبی بشویید.
- روزانه این کار را انجام دهید تا اینکه آفت دهان برطرف شود.
دهانشویهی آب و نمک
شستن دهان با محلول آبنمک یک درمان خانگی و البته دردناک برای انواع زخم دهان است. میتواند باعث خشک شدن آفت دهان شود.
روش استفاده:
- 1 قاشق چایخوری نمک را در نصف فنجان آب گرم حل کنید.
- این محلول را 15 تا 30 ثانیه در دهان بچرخانید و سپس دهانتان را خالی کنید (تف کنید).
- طبق نیازتان هر چند ساعت یکبار این کار را انجام دهید.
دهانشویهی جوش شیرین
گفته میشود که جوش شیرین باعث حفظ تعادل PH شده و التهاب را کاهش میدهد که به درمان آفت دهان کمک خواهد کرد.
روش استفاده:
- 1 قاشق چایخوری جوش شیرین را در نصف فنجان آب حل کنید.
- این محلول را 15 تا 30 ثانیه در دهان بچرخانید و سپس دهانتان را خالی کنید.
- طبق نیازتان هر چند ساعت یکبار این کار را انجام دهید.
جوش شیرین در صورتی که قورت داده شود ضرری نخواهد داشت، اما تا جایی که امکان دارد از این کار خودداری کنید.
ماست
دلیل اصلی آفت دهان ناشناخته است. برخی از آنها ممکن است توسط باکتری هلیکوباکتر پیلوری (H.pylori) یا بیماری التهابی روده (IBD) ایجاد شوند.
تحقیقی در سال 2020 روی موشها انجام شد و نشان داد که پروبیوتیکهای زنده، مانند لاکتوباسیلوس، میتوانند هلیکوباکتری پیلوری را از بین ببرند. طبق نظریهی این تحقیق، در صورتی که هریک از عوامل بالا باعث ایجاد آفت دهان در شما شوند، خوردن ماست حاوی پروبیوتیک زنده میتواند مفید باشد. با این حال نیاز به تحقیقات بیشتر بر روی انسانهاست.
برای جلوگیری از آفت دهان یا درمان آن، حداقل روزی یک فنجان ماست مصرف کنید.
عسل
عسل دارای خواص آنتیباکتریال و ضدالتهابی است. طبق تحقیقی در سال 2014، عسل در کاهش درد آفت دهان، کاهش اندازه و قرمزی آن مؤثر است. همچنین میتواند باعث جلوگیری از عفونت ثانویه شود.
برای استفاده از عسل، روزی 4 بار عسل را روی آفت دهان بمالید.
روغن نارگیل
تحقیقات نشان دادهاند که روغن نارگیل به دلیل میزان بالای لوریک اسید، خاصیت ضدمیکروبی دارد. این روغن میتواند به درمان آفت دهان ناشی از باکتری کمک کرده و از گسترش آن جلوگیری کند. همچنین روغن نارگیل یک مادهی ضدالتهابی طبیعی بوده و به کاهش قرمزی و درد کمک میکند.
هیدروژن پراکسید
هیدروژن پراکسید با تمیز کردن زخم و کاهش باکتریهای دهان، باعث تسریع روند بهبودی آفت دهان خواهد شد.
روش استفاده:
- هیدروژن پراکسید 3% را با مقدار مساوی آب ترکیب کنید.
- پنبه یا گوش پاککنی را به این محلول آغشته کنید.
- روزانه چندین بار این محلول را مستقیماً روی آفت دهان بمالید.
همچنین میتوانید از محلول هیدروژن پراکسید به عنوان دهانشویه نیز استفاده کنید. حدود 1 دقیقه دهانشویه را در دهانتان بچرخانید و سپس دهانتان را خالی کنید.
کمپرس بابونه
بابونه به عنوان داروی طبیعی برای درمان زخم و تسکین درد استفاده میشود. بابونهی آلمانی دو ماده با خواص ضدالتهابی و مسکن دارد که عبارتند از: آزولن و لومینول. میتوان از دمنوش کیسهای بابونه به عنوان کمپرس تسکین دهندهی آفت دهان استفاده کرد.
برای استفاده، یک دمنوش کیسهای بابونه که خیس باشد را روی آفت دهان قرار دهید و اجازه دهید چند دقیقه روی آفت بماند. قبل از استفاده توجه داشته باشید که کیسه داغ نباشد. همچنین میتوانید دهانتان را با جوشاندهی تازهی بابونه بشویید. این درمان را روزی 3 تا 4 بار تکرار کنید.
اکیناسه (سرخارگل)
خواص بهبود دهندگی زخم و تقویت سیستم ایمنی اکیناسه (سرخارگل) میتواند کمک کند تا آفت دهان درمان شده یا از ایجاد آن جلوگیری شود.
روش استفاده:
- 1 قاشق چایخوری اکیناسهی مایع را در مقدار مساوی آب گرم حل کنید.
- حدود 2 دقیقه محلول را در دهانتان بچرخانید.
- محلول را تف کنید و یا قورت دهید.
شستن دهان با دمنوش اکیناسه (سرخارگل) نیز میتواند مفید باشد. هر کدام از این روشهای درمان را 3 بار در روز تکرار کنید.
سیج (مریمگلی)
در گذشته از دمنوش مریمگلی (سیج) برای درمان التهاب دهان استفاده میشده است. دهانشویهی مریمگلی، دهانشویهای مناسب برای بسیاری از مشکلات دهان است. این گیاه دارای خواص آنتیباکتریال، ضدالتهابی، مسکن و جمعکنندهگی است. همچنین میتواند به تسکین درد نیز کمک کند.
دهانشویهی مریمگلی را میتوانید در اکثر داروخانهها بیابید و طبق دستور مصرف از آن استفاده کنید و یا اینکه خودتان دهانشویهی مریمگلی (سیج) تهیه کنید:
- به 1 یا 2 قاشق چایخوری برگ مریمگلی، آب جوش اضافه کنید.
- حداقل 5 دقیقه اجازه دهید تا دم بکشد.
- مواد را صاف کنید و اجازه دهید تا محلول خنک شود.
- چند دقیقه محلول را در دهانتان بچرخانید.
- دهانشویه را قورت دهید یا دهانتان را خالی کنید (تف کنید).
دهانشویهی سرکه سدار سیب
سرکه سدار سیب (ACV) درمانی برای اکثر مشکلات، از جمله آفت دهان است. گفته میشود که اسید موجود در سرکه سدار سیب (ACV) باعث از بین بردن باکتریهای آزاردهندهی زخم خواهد شد. این درمان مباحثه برانگیز است، چون خوراکیهای اسیدی در برخی از افراد باعث ایجاد یا بدتر شدن آفت دهان خواهند شد. این ماده را با احتیاط مصرف کنید.
روش استفاده:
- 1 قاشق چایخوری ACV را با 1 فنجان آب مخلوط کنید.
- 30 ثانیه الی 1 دقیقه این محلول را در دهانتان بچرخانید.
- محلول را تف کنید و دهانتان را کامل بشویید.
- روزانه این کار را انجام دهید.
قرص زینک
اگر سیستم ایمنی بدنتان ضعیف باشد، دچار آفت دهان خواهید شد. روی (زینک) یک مادهی معدنی است که باعث تقویت سیستم ایمنی بدنتان خواهد شد. مصرف قرص زینک به سیستم دفاعی بدنتان کمک میکند تا با باکتریهای عامل آفت دهان مقابله کند. همچنین اگر زخمی داشته باشید باعث تسریع روند بهبودی آن خواهد شد. برای اطلاع از میزان مصرف آن، دستورات شرکت سازنده را بخوانید.
مکمل ویتامین ب کمپلکس
اگر رژیم غذایی ویتامین B12 کمی داشته باشد، دچار آفت دهان خواهید شد. با این حال مشخص نیست که ویتامین B12 چگونه باعث درمان آفت دهان میشود.
طبق تحقیقی در سال 2009، شرکتکنندگانی که روزانه 1000 میکروگرم ویتامین B12 دریافت کرده بودند نسبت به افرادی که داروی بیاثر (پلاسیبو) دریافت کرده بودند، کمتر دچار آفت دهان و زخمهای دیگر شدند و درد کمتری هم داشتند.
درمانهای دیگر برای آفت دهان
علاوه بر درمانهای خانگی که ذکر کردیم، درمانهای موجود برای زخمهای بزرگ، ماندگار و دارای درد غیرطبیعی عبارتند از:
- دهانشویهها: پزشک میتواند دهانشویهای تجویز کند که استروئید یا مسکن دارد.
- داروهای موضعی: ممکن است پزشکتان داروی موضعی حاوی استروئید را برای التهاب تجویز کند و برای تسکین درد نیز داروی بیحسی موضعی مانند لیدوکائین تجویز کند. آفتازول، که یک پماد تجویزی است و با نام خمیر دهان شناخته میشود میتواند درد را کاهش داده و روند بهبودی را تسریع نماید.
- داروهای خوراکی: داروی زخم به نام سوکرالفات (کارافات) و داروی نقرس به نام کلشیسین (میتیگار) نیز میتوانند آفت دهان را درمان کنند. یا ممکن است پزشک به شما قرص استروئید بدهد.
- سوزاندن: لیزرهای دندانپزشکی میتوانند باعث شوند که بلافاصله احساس بهتری پیدا کنید. همچنین پزشک میتواند زخمها را با مواد شیمیایی مانند دباکترول یا نیترات نقره نیز بسوزاند.
پیشگیری از آفت دهان
پاسخ به این سؤال که چگونه میتوان از آفت دهان پیشگیری کرد مشخص نیست. با این حال راههایی برای جلوگیری از بدتر شدن آفت دهان وجود دارند.
با اجتناب از موارد زیر از بدتر شدن آفت دهان جلوگیری کنید:
- استفاده از مسواک و خمیر دندان خوب میتواند برای بهداشت کلی دهان و دندانتان بسیار مفید باشد که در نتیجه باعث جلوگیری از گسترش آفت دهان و تسهیل روند بهبودی آن خواهد شد.
- غذاهای ساینده یا خوراکیهایی که به دهان میچسبند (مثلاً چیپس)
- خوراکیها و نوشیدنیهای اسیدی، تند یا داغ
- آسیب به زخم (مثلاً کشیده شدن برس مسواک به آن)
تماس با خانوادهی سپید
درمانهای خانگی زیادی وجود دارند که با تسریع روند بهبودی آفت دهان به شما کمک خواهند کرد؛ از میان آنها، رعایت بهداشت دهان و دندان نقش مهمی دارد، چون به تمیز ماندن دهان و پیشگیری از آفت دهان کمک میکند.
برای خرید بهترین محصولات بهداشت دهان و دندان با قیمت مناسب و یا اگر سؤالی در زمینهی محصولات بهداشت دهان و دندان دارید، با ما در کلینیک سپید در تماس باشید. کمک به شما و پاسخ به سؤالات شما و کمک به شما برای خرید بهتر محصولات خوب باعث خوشحالی ما خواهد شد.
خلاصه
آفت دهان میتواند آزاردهنده باشد و در موارد شدید باعث عوارضی مانند تب شود. با این حال عمدتاً کمخطر هستند و مشکل نگرانکنندهای نیستند. این زخمهای دردسرساز معمولاً خودبهخود و در عرض چند هفته برطرف میشوند.
با این حال، میتوانید با کمک درمانهای خانگی مختلفی که تأثیر مثبتشان برای این مشکل اثبات شده است، طول دورهی بهبودی آن را کوتاهتر کنید. اگر بعد از درمانهای خانگی نیز این زخمها مدتی باقی ماندند، یا علائمتان بدتر شد با پزشکتان تماس بگیرید و از درمانهای پزشکی کمک بگیرید. ممکن است علاوه بر درمانهای خانگی درمانهای جایگزینی هم برای شما وجود داشته باشد.
سؤالات متداول
آیا آفت دهان خودبهخود بهبود مییابد؟
آفت دهان معمولاً در عرض یک هفته خودبهخود بهبود یافته و برطرف میشود. با این حال، آفت شدید ممکن است تا چندین هفته باقی بماند. هدف اصلی درمان آفت دهان کنترل درد و پیشگیری از عفونت است.
چرا آفت دهان دردناک است؟
ممکن است بپرسید چرا آفت دهان درد دارد؟ آفت دهان در واقع آسیبی به بافت داخلی دهان است. آنزیمهای گوارشی و اسیدهای دهان مرتباً با این زخم باز در تماس بوده و دلیل دردی هستند که احساس میکنید.
سفیدی آفت دهان به چه علت است؟
این برجستگیهای ریز دارای WBC (گلبولهای سفید) و باکتری و برخی مایعات دیگر هستند و مانند کیست سفید مایل به زرد با حاشیهی قرمز میباشند.
آیا آفت دهان خطرناک است؟
معمولاً آفت دهان خطرناک نیست، چون خودبهخود برطرف میشود. با این حال اگر بهبود نمییابد یا علائم آن بدتر میشوند به پزشک مراجعه کنید.
آیا دست زدن به آفت دهان باعث بدتر شدن آن میشود؟
ناحیهی اطراف آفت دهان به لمس حساس است، پس باید در زمان غذا خوردن، مسواک زدن و استفاده از نخ دندان مراقب باشید. حتی لمس زخم با انگشت هم میتواند باعث آزردگی و بدتر شدن آن شود.
آیا آفت دهان در زمان بوسیدن افراد مسری است؟
به جز درد آزاردهندهای که در دهان ایجاد میکند، مشکل دیگری نخواهد داشت. آفت دهان مانند زخمهای دیگر دهان، از جمله تبخال، نبوده و مسری نیست. باهم غذا خوردن یا بوسیدن باعث انتقال آفت دهان نخواهد شد.
















