براکسیسم یا دندان قروچه میتواند واقعاً دردناک باشد؛ مشکل اینجاست که دندان قروچه عموماً فعالیتی ناخودآگاه است و به احتمال زیاد بدون اینکه خودتان حتی متوجه بشوید، دندانهایتان را روی هم فشار میدهید. دندان قروچه دلایل متعددی دارد؛ علت دندان قروچه هر چه که باشد، موارد شدید و جدی آن با درد همراه است و احتمالاً عوارضی را به دنبال دارد. برای درمان دندان قروچه باید توسط پزشک حرفهای معاینه شوید. ممکن است درمانی وجود نداشته باشد که شما را کاملاً از دست دندان قروچه نجات بدهد، اما روشهایی برای کاهش اثرات آن و احتمال عود دندان قروچه در دسترس است.
دندان قروچه چیست؟
دندان قروچه به زبان ساده روی هم فشار دادن و ساییدن دندانهاست. به بیان دقیقتر دندان قروچه دامنهای از رفتارهای مرتبط شامل روی هم فشار دادن و بههم ساییدن دندانها و قفل کردن فک را توصیف میکند. دندان قروچه معمولاً رفتاری ناخودآگاه است که هنگام خواب انجام میشود.
دندان قروچه عارضه شایعی است و مطالعات نشان میدهد که 85 الی 90 درصد مردم دندانهایشان را تا حدی بههم فشار میدهند. بااینحال فقط 5% مردم دچار دندان قروچه شدیدی میشوند که به درمان پزشکی نیاز پیدا میکند. (منبع)
دندان قروچه بیدار به حالتی گفته میشود که بههم فشار دادن دندانها یا قفل کردن فکها را ناخودآگاه هنگام بیداری انجام میدهید. دندان قروچه در بیداری در اوقاتی که روی انجام وظیفهای تمرکز میکنید یا دچار استرس، اضطراب یا خشم میشوید، بالاترین شیوع را دارد. دندان قروچه خواب نیز به حالتی گفته میشود که دندانها و فکها را ندانسته هنگام خواب بههم فشار میدهید. دندان قروچه کردن شما در خواب احتمالاً آنقدر پرسروصداست که همسرتان را از خواب بیدار میکند.
دلایل و عاملهای خطر دندان قروچه
ازآنجا که علت اصلی دندان قروچه هنوز مشخص نشده است، به سختی میتوان متوجه علت بروز این عارضه در افراد شد. درهرحال مطالعات نشان داده است که عاملهای خطر متعددی وجود دارند که میتوانند احتمال دندان قروچه کردن غیرارادی را افزایش دهند.
این عاملهای خطر به شرح زیر است:
- استرس و اضطراب: افزایش میزان استرس و اضطراب باعث شدیدتر شدن دندان قروچه میشود.
- سن: دندان قروچه در کودکان شایع است و معمولاٌ به مرور زمان برطرف میشود.
- مصرف الکل: الکل الگوهای خواب را مختل میکند و محرک حرکت بیشفعال عضله فک میشود. کمآبی بدن در اثر زیادهروی در نوشیدن مشروبات الکلی نیز میتواند باعث دندان قروچه شود.
- سیگار کشیدن: نیکوتین محرکی است که عضلات فک را بیش از حد تحریک میکند و بهروی هم فشار دادن و ساییدن دندانها دامن میزند.
- خروپف کردن: انسداد مسیر ورود هوا به بدن میتواند میزان استرس بدن را افزایش دهد و در نتیجه فک را سفت کند.
- مصرف کافئین: محرک کافئین فعالیت عضله را افزایش میدهد و موجب قفل شدن فکها میشود.
- مصرف تفریحی مواد مخدر: کوکائین و آمفتامینها عضلات را بیش از حد تحریک میکنند و بهاینترتیب احتمالاً باعث دندان قروچه میشوند.
- مصرف دارو: داروهای ضدافسردگی نیز یکی از محرکهای دندان قروچه است.
- عاملهای ژنتیکی: دندان قروچه در خواب میتواند عارضهای ارثی باشد.
- اختلالها و بیماریها: بیماری پارکینسون، زوال عقل، صرع، اختلالهای مرتبط با خواب (مانند آپنه یا وقفه تنفسی در خواب)، بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) و اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) همگی میتوانند دندان قروچه را شدیدتر کنند.
- اختلالهای بایت: نامنظم بودن دندانها و روی هم قرار نگرفتنشان میتواند احتمال دندان قروچه را افزایش دهند.
گاهی اوقات چند عامل خطر وجود دارند و تعیین یک دلیل برای دندان قروچه دشوار است.
دندان قروچه در کودکان
اگر فرزند داشته باشید، احتمالاً دندان قروچه کردنشان را هر از گاه در خواب شنیدهاید، چون کودکان بیشتر از بزرگسالان دندانهایشان را روی هم فشار میدهند. علت شایعتر بودن دندان قروچه در کودکان این است که دندانهای کودکان غالباً نامنظم است و این بینظمی به رفتار روی هم فشار دادن دندانها دامن میزند.
در شرایط زیر دندان قروچه در کودکان شایعتر نیز میشود:
- ابتلا به عارضههای مرتبط با اضطراب یا استرس هیجانی
- ابتلا به ADHD
- مصرف داروهای محرک
بااینحال دلیلی برای نگرانی وجود ندارد، دندانها و فکهای کودکان پیوسته در حال تغییر است و در نتیجه عموماً پیش از آنکه آسیبی جدی به دندانها وارد شود، کودک دندان قروچه را کنار میگذارد. صرفاً موارد شدید دندان قروچه کودکان به مداخله پزشکی نیاز دارد.
عوارض جانبی و مشکلات ناشی از دندان قروچه
دندان قروچه به روشهای بسیاری به بیماران آسیب میزند. شماری از عوارض جانبی شدید دندان قروچه کوتاهمدت است و پس از متوقف شدن دندان قروچه برطرف میشود. اما متأسفانه بعضی عوارض دندان قروچه بلندمدت یا حتی دائمی است.
عوارض کوتاهمدت دندان قروچه
- سردرد: افرادی که دندان قروچه میکنند، سهبرابر بیش از بقیه مستعد ابتلا به سردرد هستند.
- میالژی صورت: درد عضلات صورت و فک
- گوش درد
- گرفتگی و خشک شدن شانهها
- محدودیت در باز کردن دهان
- اختلال خواب
- اختلال خواب همسر به دلیل سروصدای دندان قروچه
- حرکت بیش از حد دندان و لق شدن دندان
- ملتهب شدن و عقب رفتن لثه
عوارض جانبی بلندمدت دندان قروچه
- اختلال مفصل گیجگاهی فکی که با سرواژههای TMJD یا فقط TMJ نیز از آن یاد میشود.
- ساییدگی و شکستن دندان
زمان مراجعه به پزشک
ممکن است در اثر دندان قروچه کردن با علائم زیر مواجه شوید:
- سردرد مداوم خفیفی که از سمت گیجگاه در سر منتشر میشود.
- درد گردن، شانه و پشت بدن
- درد فک
- مشکل در باز کردن فک (قفل شدن فک)
- صدا دادن مفصل فک یا احساس از جا درآمدن مفصل
- درد یا سفتی مفصل فک هنگام غذا خوردن، بهویژه در وعده صبحانه
- دندان درد، بهویژه پس از بیدار شدن از خواب
- گوش درد
- قفل شدن خودکار فکها هنگام خشمگین شدن، تحمل استرس یا اضطراب یا تمرکز کردن
- حساس شدن دندانها به دما
- جای گازگرفتگی روی زبان و گونهها
اگر دچار مشکل دندان قروچه در خواب باشید، ممکن است حتی متوجه نشوید که دندانهایتان را روی هم فشار میدهید؛ این ناآگاهی، پی بردن به نشانهها و علائم دندان قروچه را سختتر میکند. البته همسرتان میتواند از روی سروصدای به هم فشار دادن دندانهایتان هنگام خواب به مشکلتان پی ببرد و شما را از آن آگاه کند.
علائم فوق، راهنماهایی پزشکی است و شاخصهای قطعی دندان قروچه به شمار نمیآیند. در صورت بروز علائم فوق بهتر است برای معاینه بیشتر از دندانپزشک وقت بگیرید. دندانپزشک عموماً میتواند دندان قروچه در خواب را با بررسی پرونده پزشکی و انجام معاینه بالینی تشخیص بدهد. سابقه داشتن ناراحتی فک یا خستگی صبحگاهی هنگام بیدار شدن از خواب در کنار ساییدگی شدید دندانها یا بزرگ شدن عضلات فک میتواند علامت دندان قروچه شدید در خواب باشد. بهعلاوه سردردهای مکرر صبحگاهی نیز یکی از علائم دندان قروچه است.
روشهای درمان و پیشگیری از دندان قروچه
همانطور که دلایل فراوانی برای دندان قروچه وجود دارند، روشها و رویکردهای گوناگون بسیاری نیز برای برطرف کردن این مشکل در دسترس است. در این بخش، درمانهای ممکن دندان قروچه را معرفی میکنیم، اما مشاوره با دندانپزشک پیش از انتخاب هر یک از این روشها ضروری است.
محافظ دهانی دندان قروچه
محافظ یا گارد دهانی بیشتر از آنکه درمان واقعی دندان قروچه باشد، روشی برای پیشگیری و درمان زودهنگام است. میتوانید محافظ دهانی سفارشی، موسم به اکلوزال اسپلینت، را برای پیشگیری از مشکلات ناشی از دندان قروچه در خواب در دهان بگذارید. همچنین اگر به دنبال راهحل اقتصادیتری هستید، میتوانید محافظ آماده را بدون نسخه تهیه کنید. اگرچه محافظ آماده میتواند از دندانهایتان محافظت کند، اما ممکن است به اندازه محافظ سفارشی اندازه و راحت نباشد.
تزریق بوتاکس برای درمان دندان قروچه
بوتاکس حاوی سم بوتولینوم است که نوعی شلکننده عضله است و میتواند درد و شدت روی هم فشار دادن دندانها را به حداقل برساند. (منبع)
چنانچه دندان قروچه ناشی از پرکاری عضلات فک باشد، دندانپزشک بوتاکس را در عضلات حرکتدهنده فک، موسوم به عضلات جونده تزریق میکند. تزریق بوتاکس عضله را کوچکتر میکند و تواناییاش را برای دامن زدن به آسیبهای بلندمدت کمتر میکند.
ماندگاری اثر تزریق بوتاکس معمولاً سه تا چهار ماه است و ممکن است لازم باشد تزریق بوتاکس را برای شل نگهداشتن عضله جونده تکرار کنید. هزینه تزریق بوتاکس برای درمان دندان قروچه متغیر است و به تعداد واحدهای بوتاکس لازم و دفعات تکرار تزریق بستگی دارد.
اگرچه تزریق بوتاکس روش مؤثری برای به حداقل رساندن علائمی مانند سردرد است، اما دندان قروچه را درمان نمیکند. بنابراین بهترین کار این است که پیش از شروع کردن مجموعه تزریقها با پزشک درباره خطرات احتمالی تزریق بوتاکس مشورت کنید.
درمان دارویی دندان قروچه
تحقیقات اندکی درباره درمان دارویی دندان قروچه و اثربخشی داروها برای درمان این مشکل وجود دارند. درهرحال اگر نوعی اختلال پزشکی علت دندان قروچه باشد، پزشکان میتوانند داروهایی را برای کمک به درمان آن اختلال و برطرف شدن دندان قروچه تجویز کنند. (منبع)
برای مثال، پزشکان داروهایی را برای مدیریت اضطراب یا استرس تجویز میکنند. از جمله این داروها میتوان به داروهای ضدافسردگی یا ضداضطراب اشاره کرد که استرس و احتمالاً شدت بههم فشار دادن دندانها را کاهش میدهند. بهعلاوه اگر اختلالهای خواب علت دندان قروچه باشند، پزشک میتواند داروی خوابآور برای بهبود کیفیت خواب تجویز کند.
دندانپزشکان داروهای شلکننده عضله را برای بعضی موارد خاص دندان قروچه در خواب تجویز میکنند تا بیمار دارو را قبل از خواب مصرف کند. داروی شلکننده عضله، فعالیت عضله را در طول شب کاهش میدهد و در نتیجه احتمال دندان قروچه کردن در خواب، به حداقل میرسد. اگر فکر میکنید به شدت دندانهایتان را روی هم فشار میدهید، پیش از مصرف دارو حتماً به پزشک مراجعه کنید.
بیوفیدبک
هدف از طراحی تکنیک بیوفیدبک این است که افراد از یک رفتار آگاه شوند و آن را از بین ببرند. از بیوفیدبک میتوان برای رفع دندان قروچه در خواب و بیداری کمک گرفت.
متخصص بیوفیدبک روش کنترل کردن حرکات عضله فک را از طریق بازخورد دیداری، ارتعاشی یا شنیداری حاصل از نوار عصب و عضله (الکترومیوگرافی) به بیمار آموزش میدهد.
تحقیقات انجامشده در زمینه اثربخشی بیوفیدبک برای درمان دندان قروچه انگشتشمار است. یک مقاله مروری بیانگر شواهدی است که از مزایای کوتاهمدت استفاده از تحریک الکتریکی مشروط حکایت دارد.
حذف سیگار، الکل و استرس
اقدام مهم دیگری که برای پیشگیری از دندان قروچه میتوان انجام داد، پرهیز از عادتهای مخرب است. استعمال دخانیات و مصرف مشروبات الکلی میتواند بر نرخ بروز دندان قروچه اثر بگذارد و وضعیت را پیچیدهتر کند. این عادتهای مضر نه تنها علائم دندان قروچه را شدیدتر میکنند بلکه سلامتیتان را از جهات دیگر نیز به خطر میاندازد.
استرس عامل مهم دیگری است که اثر قابل توجهی بر دندان قروچه دارد. سعی کنید دچار استرس نشوید، چون استرس میتواند موجب شروع حملات غیرارادی دندان قروچه و تحمیل آسیبهای دیگر شود. تمرین مدیتیشن و تکنیکهای تنفسی میتوانند میزان استرستان را کاهش دهد.
درمانهای دندانپزشکی برای عوارض ناشی از دندان قروچه
مراجعه به دندانپزشک، نخستین گام برای مدیریت مؤثر عوارض جانبی دندان قروچه است؛ چرا که دندانپزشکان طرح درمان شخصیسازیشدهای را تهیه میکنند و بهترین روشهای درمان را با توجه به شرایطتان ارائه میدهند. دندانهای بالا و پایین در موارد شدید به اصلاح نیاز پیدا میکنند؛ اصلاح دندان عموماً مستلزم ترمیم سطوح دندان است.
خرید بهترین محصولات مرتبط با دندان قروچه
هرچند بسیاری از روشهای درمان شامل عملهای تخصصی است و باید توسط متخصص انجام شوند اما چنانچه مجبور باشید محصولی را برای رفع مشکل دندان قروچه بخرید، حتماً آن محصول را از جایی تهیه کنید که به کیفیت کالاهایشان و منصفانه بودن قیمتهایشان اعتماد دارید.
ما در فروشگاه Sepid Family سالهاست که هر چه در توان داشتهایم، انجام دادهایم تا مطمئن شویم که مشتریانمان هنگام خرید از ما از تجربه خوشایندی برخوردار میشوند. اگر قصد خرید محصولات مرتبط با دندان قروچه، مانند محافظ دهان را دارید، بدون یک لحظه تردید برای مشاوره با ما تماس بگیرید. البته بهترین منبع برای مشاوره درباره مسائل مرتبط با سلامتی همواره پزشک است.
پرسشهای متداول
آیا دندان قروچه مشکل شایعی است؟
بله، دندان قروچه یا براکسیسم عارضهای شایع، بهویژه در بین کودکان است. بسیاری از کودکان این عادت را با بالاتر رفتن سنشان ترک میکنند، بااینحال ممکن است بزرگسالان نیز دندان قروچه کنند.
آیا دندان قروچه قابل درمان است؟
بله زیرا روشهای درمانی مختلفی برای کاهش تناوب دندان قروچه و کاهش عوارض جانبی و خطرهای احتمالی ناشی از دندان قروچه وجود دارند.
دندان قروچه خطرناک است؟
دندان قروچه گاهی مشکل کوچکی است که به درمان و توجه جدی نیاز ندارد. اما اگر دندان قروچه پیشرفت کند و شدید شود، درصورت نادیده گرفتن و درمان نکردنش ممکن است با عوارض جانبی و مشکلات دیگری روبهرو شوید.
دلایل دندان قروچه چیست؟
علت اصلی دندان قروچه کردن نامشخص است. بااینحال عاملهای خطر فراوانی مانند استرس، کشیدن سیگار و مصرف مشروبات الکلی، اختلالهای پزشکی، مشکلات بایت و مصرف بعضی داروها برای دندان قروچه برشمرده شده است.
کدام پزشکان میتوانند در رفع مشکل دندان قروچه به من کمک کنند؟
نخستین گام برای درمان دندان قروچه مراجعه به دندانپزشک است. دندانپزشک مشکلات و عوارض جانبی ناشی از دندان قروچه را بررسی میکند، مواردی را که در حوزه تخصصش است، درمان میکند و اگر لازم ببیند، شما را برای معاینه به متخصصین دیگر معرفی میکند.
دندان قروچه چه اثری بر زندگی روزمره دارد؟
دندان قروچه مزمن میتواند باعث سردرد و درد مداوم فک شود. درد فک راجعه میتواند فعالیتهای روزمره را مختل کند و هنگام غذا خوردن باعث ناراحتیتان شود. حتی برخی بیماران دچار درد مداومی میشوند که به شدت آزاردهنده است.
دندان قروچه روی خط فک اثر میگذارد؟
چون دندان قروچه به آهستگی باعث بزرگتر شدن عضله جونده میشود، میتواند فک را در نهایت چهارگوش کند و عضله جونده که نزدیک خط فک و بخش خارجی گونه قرار دارد، در اثر بهکارگیری بیش از حد حجیم میشود و جلب توجه میکند.










